Azospermi, menide hiç sperm bulunmaması durumudur ve erkeklerde görülen kısırlığın yaklaşık yüzöe birini oluşturur. Bu tanıyı alan çiftler için ilk başta her şey çok umutsuz görünebilir; ancak modern tıp sayesinde azospermili erkeklerin büyük bölümünden cerrahi yollarla sperm elde etmek artık mümkündür. TESE ve TESA adı verilen bu yöntemlerle alınan spermler, tüp bebek (IVF) veya mikroenjeksiyon (ICSI) tedavileriyle kullanılarak pek çok çift sağlıklı bebek sahibi olabilmektedir. Bu yazıda azospermi nedir, TESE ve TESA nasıl yapılır, kimler bu yöntemden yararlanabilir ve Ankara’da nasıl destek alabilirsiniz gibi merak edilen sorulara yanıt bulacaksınız.
Azospermi Nedir? Türleri ve Nedenleri
Azospermi, en az iki ayrı sperm tahlilinde menide hiç sperm görülmemesi olarak tanımlanır. İki farklı türü vardır:
Tıkayıcı Azospermi (Obstrüktif):Testisler sperm üretmektedir; ancak sperm kanallarında bir tıkanıklık olduğu için sperm dışarı çıkamamaktadır. Doğuştan gelen kanal yokluğu, geçirilmiş enfeksiyonlar, vazektomi veya ameliyat sonrası oluşan yapışıklıklar bu durumun başlıca sebepleri arasındadır.
Üretim Kaynaklı Azospermi (Non-Obstrüktif):Bu türde sorun kanalda değil, testisin kendisindedir; yani testis yeterince sperm üretememektedir. Klinefelter sendromu gibi genetik durumlar, Y kromozomundaki küçük kayıplar (mikrodelesyonlar), hormonal bozukluklar veya varikosel bu grubun sık görülen nedenleri arasındadır.
Hangi tür azospermi olduğunun anlaşılması, tedavinin doğru planlanabilmesi için çok önemlidir. Bunun için kan hormon testleri (FSH, LH, testosteron), genetik testler ve gerekirse testis biyopsisi yapılır.
TESE Nedir?
TESE (Testiküler Sperm Ekstraksiyonu), genel ya da lokal anestezi altında testisten küçük bir doku parçası alınarak laboratuvarda sperm aranması işlemidir.
Standart TESE’de testise küçük bir kesi yapılır ve doku örneği çıkarılır. Mikro-TESE ise daha ileri bir yöntemdir; cerrah ameliyat mikroskopu kullanarak sperm üretilebilecek odakları çok daha hassas biçimde tespit eder.
Mikro-TESE’nin öne çıkan avantajları:
- Üretim kaynaklı azospermide sperm bulma oranı yüzde 40-60’a ulaşabilir
- Testis dokusuna daha az zarar verir
- Komplikasyon riski düşük tür
- Gerekirse ikinci bir girişimde de güvenle uygulanabilir
TESE, özellikle üretim kaynaklı azospermili hastalarda tercih edilen ve Türkiye’deki üreme tıbbı merkezlerinde yaygın biçimde uygulanan bir yöntemdir.
TESA Nedir?
TESA (Testiküler Sperm Aspirasyonu), testise ince bir iğne sokularak sperm içeren sıvının çekilmesi işlemidir. TESE’ye göre daha az müdahaleli olan bu yöntem, genellikle tıkayıcı azospermili erkeklere uygulanır. İşlem lokal anestezi ile poliklinik ortamında yapılabildiğinden hasta açısından oldukça pratiktir.
Ancak üretim kaynaklı azospermide TESA ile sperm bulma oranı, TESE’ye kıyasla daha düşük kalabilmektedir. Bu nedenle hangi yöntemin tercih edileceğine, hasta durumu değlendirildikten sonra deneyimli bir uzman tarafından karar verilmesi gerekir.
TESE/TESA Kimlere Uygulanır?
Bu işlemler planlanmadan önce erkeğe kapsamlı bir değlendirme yapılır. Bu değlendirme şu adımları içerir:
- En az iki ayrı sperm tahlilinde sıfır sperm saptanmış olması
- Kan hormon düzeylerinin ölçülmesi (FSH, LH, testosteron, prolaktin)
- Genetik testler (kromozom analizi, Y mikrodelesyon testi)
- Testis ultrasonografisi ve fizik muayene
- Gerekirse testis biyopsisi ile azospermi türünün kesinleştirilmesi
Klinefelter sendromu gibi genetik bir durum söz konusu olsa bile mikro-TESE ile sperm elde edilip başarılı gebeliklerin sağlanabildiği güncel çalışmalarla gösterilmiştir. Yine de her vaka ayrı ayrı değlendirilmeli ve çifte mutlaka genetik danışmanlık verilmelidir.
İşlem Sonrası Süreç: Sperm Dondurma ve Tüp Bebek
Cerrahi sırasında bulunan spermler, aynı gün ICSI (mikroenjeksiyon) yöntemiyle kullanılabileceği gibi dondurularak ilerideki tüp bebek denemelerine saklanabilir (kriyoprezervasyon).
Sperm dondurma, erkeğin tekrar ameliyata girmesine gerek kalmadan birden fazla tüp bebek denemesine olanak tanıdığı için çiftlere büyük kolaylık sağlar. TESE ile elde edilen spermlerle yapılan ICSI tedavilerinde, kullanılan merkezin deneyimine ve kadın tarafındaki faktörlere bağlı olmakla birlikte oldukça başarılı gebelik oranları elde edilmektedir.
Tüp bebek tedavisi ile ilgili ayrıntılı bilgi için linkteki yazımıza göz atabilirsiniz
Başarı Oranları Hakkında Gerçekçi Beklentiler
Sperm bulma oranları azospermi türüne göre belirgin farklılık gösterir:
| Durum | Sperm Bulma Oranı |
| Tıkayıcı azospermi (TESE/TESA) | %90 ve üzeri |
| Üretim kaynaklı azospermi – standart TESE | %16–45 |
| Üretim kaynaklı azospermi – mikro-TESE | %40–60 ve üzeri |
Bu oranlar merkezden merkeze ve hastadan hastaya değişebildiğinden, tedaviye başlamadan önce gerçekçi bir bilgilendirme süreci geçirmeniz büyük önem taşır.
Ankara’da TESE/TESA ve Erkek Kısırlığı Danışmanlığı
Ankara’daki muayenehanemizde, azospermi tanısı almış erkeklere ve çocuk sahibi olmakta güçlük çeken çiftlere yönelik kapsamlı erkek kısırlığı değlendirmesi ve danışmanlık hizmeti sunulmaktadır. TESE ve TESA hakkında bilgilendirme, uygun aday tespiti, gerekli ön testlerin planlanması ve deneyimli üroloji ile embriyo laboratuvarı ekiplerine koordineli yönlendirme bu hizmetler arasında yer almaktadır.
Çiftlere hem kadın hem erkek faktörlerini birlikte ele alan, kişiye özel tedavi planları sunulmaktadır. Azospermi tanısı almış ya da bu konuda endişe taşıyan erkekler, muayenehanemizi arayarak randevu alabilir ve süreci doğrudan uzman hekimle konuşma fırsatı bulabilir.
Sonuç: Azospermi Artık Bir Son Değil
Azospermi tanısı, baba olma umudunun sonu değildir. TESE ve TESA, modern üreme tıbbının sundugu en etkili çözümler arasında yer almakta ve binlerce çiftin ebeveyn olmasına kapı aralamaktadır. Türkiye’deki üreme tıbbı merkezleri bu alanda uluslararası standartlarda başarılı sonuçlar vermektedir. Spermogram sonucunuzda hiç sperm görülmediyse ya da azospermi tanısı aldıysanız, zaman kaybetmeden deneyimli bir üreme tıbbı uzmanına başvurmanızı öneririz. Doğru değlendirme ve doğru tedaviyle, babalık yolculuğunuz yeniden başlayabilir.
Açıklamalar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Bu metin ve web sitemizdeki diğer blog yazılarımız konu hakkındaki ulusal ve uluslararası güvenilir kaynaklar esas alınarak İnfertilite ve Tüp Bebek alanında faaliyet gösteren ve aynı zamanda Novaart Tüp Bebek Merkezi Mesul Müdürlüğü görevini de yürüten Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Hatice Altuntaş’ın editörlüğünde yazılmaktadır.
İletişim Bilgileri:
İnfertilite, Tüp Bebek ve Kadın Sağlığı İle İlgili her konuda çekinmeden bize Ulaşın:
Op. Dr. Hatice Altuntaş, İnfertilite ve Tüp Bebek Uzmanı
Tel: +90 505 304 60 99
Üreme sağlığı, infertilite ve tüp bebek ile ilgili yaptığım sosyal medya paylaşımlarım ve bilgilendirme videolarım için Instagram hesabımı ve YouTube kanalıma göz atabilirsiniz.
https://www.youtube.com/@Op.Dr.HaticeAltuntaş
https://www.instagram.com/op.dr.haticealtuntas
Kaynakça
- Schlegel PN. Testicular sperm extraction: microdissection improves sperm yield with minimal tissue excision. Hum Reprod. 1999;14(1):131-135.
- Esteves SC, Miyaoka R, Agarwal A. An update on the clinical assessment of the infertile male. Clinics (Sao Paulo). 2011;66(4):691-700.
- Wosnitzer MS, Goldstein M, Hardy MP. Review of azoospermia. Spermatogenesis. 2014;4:e28218.
- ESHRE Guidelines on Male Infertility (EAU/ESHRE). European Association of Urology. 2023. https://uroweb.org/guidelines/male-infertility
- Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. Yardımla Üreme Teknikleri (YÜT) Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete. 2010.
- Türk Androloji Derneği. Erkek İnfertilitesi Tanı ve Tedavi Kılavuzu. 2022.
- Bernie AM, et al. Predictors of successful microdissection testicular sperm extraction in men with Klinefelter syndrome. J Urol. 2014;191(2):493-498.
- Esteves SC, Agarwal A. Afterword to special issue on azoospermia. Clinics. 2013;68(S1):131-132.
