İnfertilite (Kısırlık) Tanısı Giriş
İnfertilite bir çiftin düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen 1 yıl içinde gebelik elde edememesi durumudur. Kadının yaşı 35’in üzerindeyse bu süre 6 aya indirilebilir. İnfertilite kadın yada erkek kaynaklı olabilir, bazen her iki bireyde birden sorun olabilir yada açıklanamayan infertilite söz konusu olabilir. Bu nedenle tanı süreci çiftin birlikte değerlendirilmesini, ayrıntılı bir anamnez alınmasını, fizik muayene ve gerekli laboratuvar ile görüntüleme yöntemlerinin uygulanmasını içerir.
İnfertilite Tanısı Nasıl Konur?
İnfertilite tanısı çiftin çocuk sahibi olamama durumu altında yatan nedenin belirlenmesi için yapılan bir dizi değerlendirme ve test sürecini içerir.
Kadınlarda tanıya yönelik ilk adım, detaylı bir jinekolojik muayene ve hormon testleridir. Yumurtlama düzeni, adet döngüsü ve tiroid gibi hormonal dengesizlikler bu testlerle ortaya konur. Ayrıca rahim filmi (HSG) ile rahim içi yapılar ve tüplerin açıklığı değerlendirilir. Gerekli durumlarda ultrasonografi ve ileri görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir.
Erkeklerde ise temel olarak sperm analizi (semen analizi) yapılır. Sperm sayısı, hareketliliği ve morfolojisi incelenerek döllenme potansiyeli değerlendirilir. Bazı vakalarda hormon testleri ve ürolojik muayene de gerekebilir. Tüm bu değerlendirmeler sonucunda İnfertiliteye neden olan faktör saptanır ve uygun tedavi yöntemine geçilir.
Unutulmamalıdır ki, doğru ve zamanında konan bir tanı, tedavi başarısını doğrudan etkiler. Bu nedenle çiftlerin uzman bir hekime başvurarak süreci birlikte yönetmeleri son derece önemlidir.
Kadınlarda İnfertilite Teşhis Yöntemleri
Hormonal Testler
Kadının hormonal düzeyleri, özellikle FSH , LH, Östrojen, prolaktin, TSH, AMH ve progesteron seviyeleri ölçülür.
Yumurtlama (Ovulasyon) Testleri
İdrarda LH testleri
Kanda LH testi
Adetin 21. Günü kanda progesteron testi
Ultrasonda folikül takibi
Yumurtlama Bozuklukları ile ilgili detaylı bilgi için aşağıdaki bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz
Kadınlarda Yumurtlama Problemleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Ultrasonografi ile Rahim ve Yumurtalık Değerlendirmesi
Yumurtalıklar, rahim , rahim duvarı ve fallop tüplerinin durumu değerlendirilir. Yumurta boyutları, yumurtalık rezervi, yumurtalık kisti , rahim içi polip, miyom gibi anormal durumlar ultrason ile tespit edilebilir.
Histerosalpingografi (HSG – Rahim Filmi)
Bu test rahim ve fallop tüplerinin durumunu incelemek için kullanılır. HSG, röntgen çekimi sırasında rahime ve tüplere kontrast madde enjekte edilir. Bu tüplerin açık olup olmadığını rahim içinde anormalliklerin olup olmadığını gösterir.
Sonohisterografi (SIS) ve Histeroskopi
Sonohisterografi (SIS) uygun hazırlık sonrası rahim içine steril serum verilerek ultrason eşliğinde rahim iç yüzeyinin değerlendirilmesini sağlar.
Histereskopi rahim içini doğrudan görmeyi sağlayan bir cerrahi yöntemdir. Özellikle rahim içi anormalliklerin (miyom, polip, perde, yapışıklık vb.) tanısı için kullanılır. Sulu kamera sistemi ile rahim ağzından girilerek rahim ve tüp girişleri görüntülenir.
Laparoskopi ile Tanı Koyma
Laparoskopi karın içinde küçük bir kesi ile yapılan bir işlemdir ve pelvik organları doğrudan gözlemleme imkanı verir. Bu işlem , özellikle endometriozis, pelvik yapışıklıklar, yumurtalık kistleri, miyomlar veya tüp tıkanıklığı gibi durumların tanısında ve tedavisinde kullanılır.
Laparoskopi ve Histereskopi ile ilgili detaylı bilgi için aşağıdaki bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz
Laparoskopi ve Histereskopi Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Erkeklerde İnfertilite Teşhis Yöntemleri
Spermiogram (Sperm Analizi)
Menideki spermin sayısı, hareketliliği, şekli ve hacmi değerlendirilir. Genellikle 2-5 gün cinsel perhiz sonrası örnek alınır. DSÖ verilerine göre değerlendirilir. Değerlendirilen parametreler volüm, sperm sayısı, hareketlilik ve morfolojidir.
Hormon Testleri
Beyinden gelen uyarı hormonları ve testis hormonları değerlendirilir. FSH, LH, Testosteron, Estradiol, prolaktin ve TSH başlıca incelenen hormonlar arasındadır.
Genetik Testler
Özellikle sperm sayısı çok az yada hiç yoksa (azospermi) yapılır. Kromozom analizi, Y kromozom mikrodelesyon testi ve CFTR gen analizi yapılan genetik testlerdir.
Testis Biyopsisi (TESE, Mikro-TESE)
Özellikle obstrüktif azospermi (tıkanıklığa bağlı sperm çıkmaması ) ile non-obstrüktif azospermi (sperm üretim eksikliğine bağlı sperm çıkmaması) ayırt etmek için kullanılır. Aynı anda TESE-Mikro TESE yapılabilir.
Skrotal Ultrasonografi
Testis boyutu, kıvamı, varikosel gibi durumlar değerlendirilir. Testis yapısı ve damarlarını görüntülemede kullanılır.
İnfertilite Teşhisinde En Sık Sorulan Sorular
İnfertilite tanısı için hangi testler gereklidir?
Tanı koymak genellikle birkaç temel test ile başlar, sonrasında şüphe edilen durumlara göre detaylandırılır.
Kadında adetin 2-3. Günü yapılan hormon testleri , AMH testi , yumurtlama testleri yada takibi, transvajinal ultrasonografi ve HSG (tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek için gerekli temel testlerdir.
Erkekte spermiogram ve hormon testleri, fizik muayene ve ultrason gerekli temel testlerdir.
Gerekirse genetik testler, histereskopi ve/veya laparoskopi yapılabilir.
İnfertilite Tanı süreci ne kadar sürer?
Çiftin başvurduğu merkeze, yapılan testlerin kapsamına , doktorun tecrübesine ve çiftin bireysel durumlarına göre değişmekle birlikte genel olarak 1-2 ay içinde tanı konulur.
İnfertilite tanısı konulduktan sonra ne yapılmalı?
İnfertilite tanısı konulduktan sonra atılacak adımlar sorunun nereden kaynaklandığına, çiftin yaşına, genel sağlık durumuna ve ne kadar süredir çocuk istediklerine göre belirlenir.
İlk olarak tanının nedeni belirlenir. Sonra kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur. Hangi yardımcı üreme tekniği kullanılacağına karar verilir. Ardından tedaviye başlanır.
Hangi yardımcı üreme tekniğinin uygulanacağına nasıl karar verilir?
Hangi yardımcı üreme tekniğinin uygulanacağına karar verirken birçok faktör birlikte değerlendirilir. Doktor , çiftin bireysel durumu, yaşları , infertilite süresi ve tanı nedenine göre en uygun tedaviyi belirler.
Karar verilirken dikkate alınacak faktörler; kadının yaşı, erkek faktörü (sperm sayısı ve hareketliliği) , yumurtlama durumu , fallop tüplerin açıklığı , infertilite süresi, rahim ve yumurtalıkların yapısı, açıklanamayan infertilite olup olmamasıdır.
Yardımcı Üreme Teknikleri ile ilgili detaylı bilgi için aşağıdaki bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz
Yardımcı Üreme Teknikleri Hakkında Detaylı Rehber
Sonuç
İnfertilite tanısı hem kadının hem erkeğin eş zamanlı değerlendirilmesi ile konulur. Kadında adetin 2-3. Günü yapılan hormon testleri , AMH testi , yumurtlama testleri yada takibi, transvajinal ultrasonografi ve HSG (tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek için) gerekli temel testlerdir. Erkekte spermiogram ve hormon testleri, fizik muayene ve ultrason gerekli temel testlerdir. Gerekirse genetik testler, histereskopi, Laparoskopi yapılabilir.
Çiftin başvurduğu merkeze, yapılan testlerin kapsamına ,doktorun tecrübesine ve çiftin bireysel durumlarına göre değişmekle birlikte genel olarak 1-2 ay içinde tanı konulur. Kadının yaşı, erkek faktörü (sperm sayısı ve hareketliliği), yumurtlama durumu, fallop tüplerin açıklığı, infertilite süresi, rahim ve yumurtalıkların yapısı, açıklanamayan infertilite olup olmaması durumuna göre doktor en uygun tedavi yöntemini belirler.
İletişim Bilgileri:
İnfertilite, Tüp Bebek ve Kadın Sağlığı İle İlgili her konuda çekinmeden bize Ulaşın:
https://drhaticealtuntas.com/iletisim/
Op. Dr. Hatice Altuntaş, İnfertilite ve Tüp Bebek Uzmanı
Tel: +90 505 304 60 99
Üreme sağlığı, infertilite ve tüp bebek ile ilgili yaptığım sosyal medya paylaşımlarım ve bilgilendirme videolarım için Instagram hesabımı ve YouTube kanalıma göz atabilirsiniz.
