Yardımcı Üreme Teknikleri Giriş
Yardımcı üreme teknikleri (YÜT) nedir?
Yardımcı üreme teknikleri (YÜT) , çocuk sahibi olmak isteyen çiftlere destek olmak amacıyla kullanılan tıbbi yöntemlerin genel adıdır. Bu teknikler doğal yollarla gebelik elde edemeyen veya düşük yapma riski yüksek olan bireylere yardımcı olmak için geliştirilmiştir.
Kimler yardımcı üreme tekniklerinden faydalanabilir?
Yardımcı üreme teknikleri, doğal yollarla gebelik elde edemeyen çiftler için önemli bir çözüm sunmaktadır. Bu teknikler aşağıdaki durumlarda tercih edilebilir:
- Tüplerin tıkalı veya hasarlı olması
- Polikistik over sendromu nedeniyle yumurtlama düzensizliği yaşayanlar
- Endometriozis kaynaklı yumurtlama ve rahim içi dokusunda sorun bulunanlar
- İleri yaş nedeniyle azalmış yumurta rezervine sahip kadınlar
- Rahim içi yapışıklığı veya anatomik bozukluğu olanlar
- Düşük sperm sayısı, hareketliliği veya morfolojisi bozuk sperme sahip erkekler
- Sperm kanalında tıkanıklık veya yokluğu nedeniyle sperm hücresinin dışarı çıkamaması sorunu yaşayanlar
- Genetik veya hormonal bozukluklara bağlı olarak sperm üretim problemi olanlar
- Testis kanseri sonrası sperm üretimi durmuş erkekler
- Açıklanamayan kısırlık problemi yaşayan çiftler
- Kanser tedavisi öncesinde üreme hücrelerini dondurmak isteyen bireyler
- Genetik hastalık taşıyan çiftler
Günümüzde en sık kullanılan yardımcı üreme yöntemleri
Günümüzde en sık kullanılan yardımcı üreme teknikleri; İntrauterin inseminasyon (aşılama) , invitrofertilizasyon (IVF-tüp bebek) ,mikroenjeksiyon (ICSI) ,preimplantasyon genetik tanı gibi yöntemlerdir.
Yardımcı Üreme Teknikleri Nelerdir?
Tüp Bebek (IVF) Yöntemi?
Tüp Bebek (IVF) Nedir?
Tüp bebek doğal yollarla çocuk sahibi olamayan çiftler için uygulanan bir yardımcı üreme tekniğidir. Kadının yumurtaları laboratuvar ortamında sperm ile döllenir ve oluşan embriyo anne rahmine transfer edilir. Tüp bebek tedavisi yumurtalıkların uyarılması, yumurta toplama, dölleme ve embriyo transferi aşamalarından oluşur.
Kimler için uygundur?
- İleri yaşa bağlı yumurta kalite ve rezervi düşük olan kadınlar
- Tüpleri tıkalı yada alınmış olan kadınlar
- Endometriozis, pkos
- Rahimde yapışıklık şekil bozukluğu olan kadınlar
- Azospermi
- Düşük sperm sayısı veya hareketliliğin düşük olduğu durumlar
- Açıklanamayan kısırlık
- Genetik hastalık riski taşıyan çiftler
Tüp Bebek (IVF) Yöntemi ile ilgili daha detaylı bilgi için aşağıdaki bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz:
https://drhaticealtuntas.com/tup-bebek-tedavisi-hakkinda-bilmeniz-gerekenler/
Mikroenjeksiyon (ICSI) Yöntemi
Mikroenjeksiyon (ICSI) ve klasik IVF arasındaki farklar
Mikroenjeksiyon tüp bebek tedavisinde kullanılan bir döllenme yöntemidir. Bu yöntemde tek bir sperm hücresi doğrudan yumurta hücresinin içine enjekte edilir. Özellikle erkek kaynaklı kısırlık problemlerinde döllenme şansını artırmak için geliştirilmiş bir tekniktir.
Klasik IVF de sperm ve yumurta aynı ortamda bırakılır spermin doğal yollarla yumurtayı döllemesi beklenir.
Mikroenjeksiyon Kimler için önerilir?
- Sperm sayısının çok düşük olması
- Sperm hareketliliğinin yetersiz olması
- Sperm morfolojisinin bozuk olması
- Azospermi(menide hiç sperm bulunmaması)
- Daha önce klasik tüp bebek yöntemi ile döllenme başarısız olmuşsa
- Pgt uygulanacak çiftlerde önerilmektedir.
Aşılama (IUI) Yöntemi
Aşılama nasıl yapılır?
Aşılama doğal yollarla gebelik elde edemeyen çiftler için uygulanan basit ve etkili bir yardımcı üreme yöntemidir. Bu yöntemde laboratuvar ortamında özel işlemlerden geçirilerek seçilen kaliteli ve hareketli spermler ince bir katater yardımı ile rahimin içine bırakılır. Bu sayede spermin yumurtaya ulaşma şansı artırılır ve döllenme kolaylaştırılır.
Aşılama kimler için uygundur?
- Hafif erkek kısırlığı olanlar
- Açıklanamayan kısırlık
- Rahim ağzı faktörüne bağlı kısırlık
- Hafif endometriozis vakaları
- Erken boşalma, vajinismus gibi cinsel işlev bozuklukları
Aşılama sonrası dikkat edilmesi gerekenler
İşlem sonrası çift normal hayatına dönebilir.14 gün sonra gebelik testi yapılır.
Aşılama (Intrauterin Inseminasyon) Yöntemi ilgili detaylı bilgi için aşağıdaki bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz
https://drhaticealtuntas.com/asilama-tedavisi-hakkinda/
Dondurulmuş Embriyo Transferi (FET)
Embriyo dondurma işlemi nasıl yapılır?
Embriyo dondurma, tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen kaliteli embriyoların ileride kullanılmak üzere özel yöntemlerle dondurularak saklanma işlemidir.
Embriyolar özel kriyoprotektan solüsyonlar ile korunarak ani soğutma(vitrifikasyon) yöntemi ile dondurulur. Bu yöntem sayesinde buz kristalleri oluşmaz ve embriyo zarar görmez.
Dondurulmuş embriyo ile gebelik şansı
DET günümüzde taze embriyo transferi kadar hatta bazen daha yüksek gebelik şansı sunan bir yöntemdir.35 yaş altı kadınlarda başarı oranı %50-60 civarındadır. 35-40 yaş arası kadınlarda %40-50 arasındadır. 40 yaş üstü kadınlarda şans %20-30 seviyelerine düşebilir.
Taze embriyo transferi ile farkları
Taze embriyo transferinde embriyo aynı tüp bebek döngüsü içerisinde yumurtalar toplandıktan sonra 3. Veya 5. Günde rahme transfer edilir. Gebelik şansı 35 yaş altında %40-60 dır. Rahim taze transfer siklusta uyarıcı ilaçlar etkisindedir, DET siklusta rahim doğal veya hormon destekli döngüyle sonradan hazırlanır.
Yumurta ve Sperm Dondurma İşlemi
Yumurta Dondurma İşlemi
Kimler yumurta dondurma yaptırabilir?
- Kemoterapi veya radyoterapi görecek hastalar
- Kanser veya başka hastalıklar nedeniyle yumurtalıklarının alınması gereken kadınlar
- Yumurtalık rezervi az olan kadınlar
Yumurta dondurma süreci
Yumurta dondurma kadının yumurtalıklarındaki olgun yumurtaların toplanıp dondurması işlemidir. Adetin 2-3 günü yumurtalıkları uyarmak için enjeksiyonlar (iğne tedavisi) başlanır. Tedavi 10-14 gün sürer. Ultrasonografi ve kan değerleri ile yumurta büyümesi takip edilir. Yumurtalar belli bir büyüklüğe ulaştığında çatlatma iğnesi yapılır. Çatlatma iğnesinden 35-36 saat sonra anestezi altında ultrason görüntüleme rehberliğinde ince bir iğne ile yumurtalıkların içine girilerek yumurtalar toplanır. Bu işlem yaklaşık 15-20 dakika sürer.
Sperm Dondurma İşlemi
Erkekler için sperm dondurma kimlere önerilir?
- Kemoterapi veya radyoterapi tedavisi görecek erkekler
- Testislerin alınması gereken veya kanser nedeniyle yapılacak ameliyatlar öncesinde
- Genetik hastalıklar veya hormonal bozuklukları olan erkekler
- Sperm sayı ve hareketliliği çok düşük olan erkekler
- Sperm toplama zorluğu yaşayan erkekler
Sperm dondurma süreci
İlk sperm örneği alınır ve laboratuvar ortamında incelenir. Bu analiz, sperm kalitesini belirler ve dondurulacak örneğin uygun olup olmadığını gösterir. sperm örneği genellikle bir odada özel olarak sağlanan hijyenik bir ortamda mastürbasyon yolu ile alınır. Ejakülasyon zorluğu veya azospermi durumlarında cerrahi müdahale ile alınabilir.
Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT)
Genetik hastalıkları önlemede PGT’nin rolü
PGT tüp bebek tedavisinde embriyo transferinden önce yapılan bir testtir ve genetik hastalıkların önlenmesinde çok önemli rol oynar. Bu test genetik bozuklukları tespit etmek ve sağlıklı embriyoları seçmek için kullanılır.
Genetik geçişli hastalıkların taşıyıcılığını tespit etmek, genetik bozuklukları engellemek, sağlıklı embriyo seçimini sağlamak amaçları ile kullanılır.
Embriyoların genetik taraması nasıl yapılır?
Embriyo gelişim aşamasında blastokist aşamasına (5. Veya 6. Gün) geldiğinde, embriyo hücrelerinden bir veya birkaç hücre (embriyo biyopsisi) alınır. Bu hücreler laboratuvar ortamında analiz edilir.
Yeni Nesil İnfertilite Tedavileri İle İlgili daha detaylı bilgi almak için aşağıdaki bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz
https://drhaticealtuntas.com/yeni-nesil-infertilite-tedavileri/
Yardımcı Üreme Tekniklerinde Başarıyı Etkileyen Faktörler
Kadının Yaşı ve Yumurtalık Rezervi
AMH testi ve FSH seviyelerinin önemi
Kadınların yaşı doğurganlık üzerinde en büyük etkiye sahip faktörlerden biridir. 35 yaş ve sonrasında yumurtalık rezervi azalır AMH seviyesi düşer ve FSH seviyesi artar. Bununla birlikte tüp bebek başarı oranları da düşer.
Yaşa bağlı başarı oranları
35 yaş altı kadınlarda başarı oranı %50-60 civarındadır. 35-40 yaş arası kadınlarda %40-50 arasındadır. 40 yaş üstü kadınlarda şans %20-30 seviyelerine düşebilir. 44-45 yaşından sonra %10 seviyelerinin altına düşmektedir.
Erkek Faktörü
Sperm kalitesi ve hareketliliği
Erkeklerde sperm sayısı, hareketliliği ve şekli de tedavi başarısını etkileyen faktörlerdendir. Düşük kaliteli spermle yapılan tedavilerde başarı oranları daha düşük olabilir.
Yaşam Tarzı ve Beslenme
Beslenmenin üreme sağlığı üzerindeki etkileri
Beslenme vücuttaki hormonların düzgün çalışmasını sağlamak için gereklidir. Özellikle kadınlarda progesteron ve östrojen gibi üreme hormonlarının dengede olması, sağlıklı bir yumurtlama döngüsü için önemlidir. Yeterli miktarda sağlıklı yağlar ve vitaminler hormon seviyelerinin düzenlenmesinde yardımcı olabilir.
Sigara, alkol ve kafein tüketimi
Sigara içmek ve aşırı alkol tüketmek üreme sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir. Sigara hem sperm sayısını hem de yumurta kalitesini bozabilir. Yine yüksek doz kafein tüketimi de üreme sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği için önerilmez.
Stres Yönetimi ve Psikolojik Destek
Tüp bebek tedavisinde psikolojik destek ve danışmanlık
Tüp bebek tedavisi duygusal ve fiziksel olarak zorlayıcı bir süreçtir ve başarı oranları, sadece tıbbi faktörlere değil aynı zamanda psikolojik faktörlere de bağlıdır. Bu nedenle psikolojik destek ve danışmanlık tüp bebek tedavisinde önemli bir rol oynar. Tedavi süreci, başarıya ulaşamama korkusu, finansal stres, tedaviye bağlı ya etkiler ve sosyal baskılar anksiyete depresyon ve stres düzeyinde artışa yol açabilir. Psikolojik destek bu stresle başa çıkma yollarını öğretir duygusal iyileşmeye yardımcı olur ve daha sağlıklı bir ruh hali sağlar.
Yardımcı Üreme Teknikleri ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Yardımcı üreme teknikleri ile gebelik şansı nedir?
35 yaş altı kadınlarda başarı oranı %50-60 civarındadır. 35-40 yaş arası kadınlarda %40-50 arasındadır. 40 yaş üstü kadınlarda şans %20-30 seviyelerine düşebilir. 44-45 yaşından sonra %10 seviyelerinin altına düşmektedir.
Yardımcı üreme tekniklerinin riskleri var mı?
- OHSS (yumurtalıların aşırı uyarılması, sıvı birikimi )riski
- Çoğul gebelik riski
- Tüp bebek tedavisi ile gebe kalan kadınlarda gebelik komplikasyonlarında artış riski (plesanta anomalileri, preeklampsi vb)
- Yüksek doğum ağırlığı ve obezite
Tedavi sürecinde nelere dikkat edilmeli?
Tedaviye başlamadan önce çiftlerin her ikisi de sağlık açısından kapsamlı bir değerlendirmeden geçmelidir. Kadın ve erkek üreme sağlığı ile ilgili testler yapılmalı hormon seviyeleri, yumurtalık rezervi, sperm sayısı, hareketliliği şekli gibi faktörler gözden geçirilmelidir. Ayrıca enfeksiyonlar ve diğer sağlık sorunları varsa bunların tedavi edilmesi gerekir.
Tüp bebek tedavisi için deneyimli ve güvenilir bir klinik seçmek çok önemlidir.
Sonuç
Yardımcı üreme teknikleri doğal yollarla çocuk sahibi olamayan çiftlere yardımcı olabilir. ancak her bir teknik çiftin özel sağlık durumuna göre seçilmeli ve bir tüp bebek uzmanına yönlendirilmelidir.
İletişim Bilgileri:
İnfertilite, Tüp Bebek ve Kadın Sağlığı İle İlgili her konuda çekinmeden bize Ulaşın:
https://drhaticealtuntas.com/iletisim/
Op. Dr. Hatice Altuntaş, İnfertilite ve Tüp Bebek Uzmanı
Tel: +90 505 304 60 99
Üreme sağlığı, infertilite ve tüp bebek ile ilgili yaptığım sosyal medya paylaşımlarım ve bilgilendirme videolarım için Instagram hesabımı ve YouTube kanalıma göz atabilirsiniz.
